Zobowiązania, których nie można zrestrukturyzować

Celem każdego postępowania jest zmiana treści zobowiązania

W postępowaniu restrukturyzacyjnym regułą jest restrukturyzacja zobowiązań. Restrukturyzacja oznacza w tym kontekście zmianę ich treści w taki sposób, aby było możliwe ich uregulowanie przez dłużnika.

Zmiana treści zobowiązania jest istotą całego postępowania, która ma zapewnić dłużnikowi możliwości spełnienia zobowiązania przy zachowaniu możliwości dalszego prowadzenia działalności a wierzycielowi ma to zapewnić otrzymanie świadczenia, które miało będzie ekonomiczną wartość. Można powiedzieć, że o ile celem postępowania jest zapobieżenie upadłości przedsiębiorstwa, o tyle zmiana treści zobowiązania (najczęściej jego redukcja) jest środkiem pozwalającym osiągnąć ten cel.

Od każdej reguły są wyjątki

Nie wszystkie zobowiązania podlegają jednak restrukturyzacji. Niektóre z zobowiązań dłużnika będą musiały zostać spełnione w postaci niezmiennej, czyli zgodnie z ich pierwotną treścią. Oznacza to, że są pewne rodzaje zobowiązań, na których prowadzenie postępowania restrukturyzacyjnego nie ma żadnego wpływu. Ustawodawca uznał zobowiązania te za na tyle istotne i specyficzne, że możliwość ich restrukturyzacji uznał za pewne zagrożenie dla wierzycieli tychże zobowiązań (np. alimenty i renty) lub zwyczajnie wierzytelności te nie da się zrestrukturyzować w typowy sposób (roszczenie o wydanie mienia) lub byłoby to nieetyczne (roszczenie o zaniechanie naruszania praw). Nie podlegają restrukturyzacji pewne wierzytelności związane z nabyciem spadku a także wierzytelności, które powstaną już po otwarciu postępowania restrukturyzacyjnego

Alimenty, renty, odszkodowania i zadośćuczynienia za śmierć, wierzytelności, które powstaną po dniu otwarcia postępowania nie zostaną zmniejszone w toku postępowania restrukturyzacyjnego

Wierzytelności, które nie są objęte układem czyli, które nie będą zmniejszone lub zmodyfikowane w inny sposób w toku postępowania są w szczególności:

1. wierzytelności alimentacyjnych oraz rent z tytułu odszkodowania za wywołanie choroby, niezdolności do pracy, kalectwa lub śmierci oraz z tytułu zamiany uprawnień objętych treścią prawa dożywocia na dożywotnią rentę;
2. roszczeń o wydanie mienia i zaniechanie naruszania praw;
3. wierzytelności, za które dłużnik odpowiada w związku z nabyciem spadku po dniu otwarcia postępowania restrukturyzacyjnego, po wejściu spadku do masy układowej lub sanacyjnej.

Restrukturyzacja rent, odszkodowań i zadośćuczynień za śmierć

Wierzytelności te służą zaspokojeniu podstawowych potrzeb osoby uprawnionej, często dziecka lub osoby niezdolnej do pracy. Mają charakter świadczeń osobistych i egzystencjalnych. Ustawodawca zakłada, że alimenty to nie „dług handlowy” tylko obowiązek rodzinny o charakterze moralnym i społecznym. Restrukturyzacja, czyli np. umorzenie części długu lub odroczenie płatności, uderzałaby bezpośrednio w osoby najbardziej bezbronne – dzieci, osoby chore, niesamodzielne.

Podobna idea przyświecała ustawodawcy przy wyłączeniu z restrukturyzacji zobowiązań związanych z rentami związanymi ze szkodą na osobie. Te świadczenia mają charakter kompensacyjny, tzn. mają naprawić szkodę wyrządzoną zdrowiu lub życiu. Wierzyciel (np. osoba niepełnosprawna) często utracił zdolność do pracy i nie ma innych źródeł dochodu.

Ustawodawca zakłada, że renta z tytułu choroby, kalectwa czy śmierci bliskiego nie może być traktowana jak zwykłe roszczenie finansowe – to wsparcie egzystencjalne, którego nie można „ciąć” lub rozkładać na raty z powodu trudności dłużnika.

W przypadku umów dożywocia oraz renty z tytułu zamiany dożywocia w rentę ustawodawca zakłada, że świadczenia zastępują osobistą opiekę i zabezpieczenie potrzeb osoby starszej lub chorej. Umowa o dożywocie często dotyczy przekazania nieruchomości w zamian za świadczenia do końca życia. Objęcie takiego świadczenia restrukturyzacją zburzyłoby zaufanie do tej formy opieki i naruszałoby prawa osób starszych.

Restrukturyzacja roszczeń o wydanie mienia i zaniechanie naruszania praw

Restrukturyzacja dotyczy wierzytelności majątkowych podlegających układowi, czyli przede wszystkim roszczeń pieniężnych (np. długi, kredyty, podatki). Natomiast roszczenie o wydanie mienia (np. zwrot rzeczy) dotyczy konkretnego przedmiotu, a nie zapłaty a roszczenie o zaniechanie naruszenia prawa (np. naruszenia własności, znaku towarowego, praw autorskich) ma charakter obowiązku powstrzymania się od działania, nie da się go podzielić na raty ani umorzyć.

Roszczenie o zaniechanie (np. niepublikowanie treści, nieprzekraczanie granicy) dotyczy ochrony praw osobistych lub własności, a nie zapłaty długu.

Nie da się ich restrukturyzować w tym znaczeniu, że nie można ich zamienić na raty, odroczyć, częściowo umorzyć bo one nie polegają na zapłacie, tylko na działaniu lub powstrzymaniu się.

Cel ochrony tych roszczeń to egzekwowanie prawa a nie kompromis finansowy. Roszczenia mają zapewnić natychmiastowe przestrzeganie prawa, np. zwrot rzeczy właścicielowi czy powstrzymanie się od bezprawnego działania – nie mogą podlegać negocjacjom, jak długi pieniężne.

Restrukturyzacja wierzytelności, za które dłużnik odpowiada w związku z nabyciem spadku po dniu otwarcia postępowania restrukturyzacyjnego, po wejściu spadku do masy układowej lub sanacyjnej

Ustawodawca zakłada, że gdy dłużnik dziedziczy po kimś spadek przejmuje jego zobowiązania ale te zobowiązania nie wynikają z działalności dłużnika, tylko z działalności spadkodawcy. Wierzyciele spadkodawcy nie mieli wpływu ani wiedzy, że ich dłużnik (czyli spadkodawca) przekaże dług osobie, która już jest w restrukturyzacji. Prawo chroni ich przed sytuacją, w której ich roszczenia nagle trafiają do układu i zostają np. umorzone w 70%, choć nie są związane z osobą dłużnika. Ustawodawca przewidział, że gdyby takie wierzytelności można było objąć układem, dłużnik mógłby świadomie dziedziczyć zadłużony majątek a potem zrestrukturyzować go z korzyścią dla siebie, kosztem wierzycieli spadkodawcy. To mogłoby prowadzić do nadużyć i obchodzenia przepisów o odpowiedzialności spadkobierców.

Czy można zrestrukturyzować zobowiązania, których nie można objąć układem i zrestrukturyzować w postępowaniu restrukturyzacyjnym?

Tak, można. Tylko nie można robić tego w toku postępowania restukturyzacyjnego. Istnieją możliwości oparte na innych rozwiązaniach aniżeli postępowanie restrukturyzacyjne, których skutkiem będzie zmiana charakteru prawnego tych zobowiązań i ich zmniejszenie.

Skontaktuj się z nami w celu poznania szczegółów.